Straatkinderen komen in zowat alle werelddelen voor, al zijn er grote verschillen qua omvang, oorzaken en aard van de problematiek. De Braziliaanse stad Manaus en de rest van de provincie Amazones telt enkele tienduizenden straatkinderen.

Wat zijn straatkinderen?

Straatkinderen zijn die kinderen die op en van de straat leven. Kinderen voor wie de straat, meer dan hun familie, hun echte thuis is. Het gaat dus ook om kinderen die niet persé thuisloos of wees zijn: centraal staat dat ze leven in een situatie waarin er geen bescherming voor ze is en geen opvoeding door verantwoordelijke volwassenen.

  • De kinderen op de straat.
    Dat zijn de kinderen die op straat werken en geld verdienen. Dit zijn kinderen die nog wel contact met hun vader, moeder of andere familie hebben. Meestal wonen ze ook nog thuis en soms gaan ze één dagdeel (gebruikelijk in Brazilië) naar school. Ze werken op straat om inkomsten voor het gezin te genereren.
  • De kinderen van de straat.
    Dat zijn de kinderen voor wie de straat hun 'thuis' is. Ze leven, werken, eten, drinken en wonen op straat. Het zijn de kinderen die volstrekt op zichzelf zijn aangewezen. Het contact met hun familie is veelal verbroken. Vaak zijn ze begonnen met werken op straat voor hun familie maar zijn thuis mishandeld of waren het zat hun zelf verdiende geld nog langer thuis af te moeten geven. Ze proberen op straat geld te verdienen, wanneer dit niet lukt moeten ze voor hun dagelijkse levensonderhoud al snel vervallen tot stelen, drugshandel of prostitutie.


De oorzaak van het grote aantal straatkinderen in Brazilië.

straatkinderenIn Brazilië bestaat van oudsher een onrechtvaardige verdeling van de rijkdommen van het land. Hierdoor is een maatschappij van uitersten ontstaan zowel in economisch als in sociaal opzicht.

In Brazilië vond de afgelopen decennia een massale trek van het binnenland naar de steden plaats. De leefomstandigheden in het binnenland werden en worden steeds slechter. De enige mogelijkheid die hen dan nog rest, is met het hele gezin naar de stad te trekken en daar te proberen een baan te vinden. De steden kunnen al die mensen echter niet opvangen. Er is noch genoeg werk noch genoeg huisvesting. Er ontstaan krottenwijken en grote werkloosheid. En door het grote arbeiderspotentieel zijn de salarissen, voor de gelukkigen die werk vinden, vaak laag. Om te kunnen overleven moet iedereen in de familie een steentje bijdragen. Men probeert geld te verdienen door het verkopen van fruit, snoep en alle andere waren op straat.

Veel kinderen hebben allerlei baantjes, zoals schoenen poetsen, auto's wassen, tassen dragen bij de supermarkten, jongleren voor de stoplichten of gaan als het niet anders kan bedelen of stelen. Meisjes blijven vaak thuis om te helpen en ze passen op hun kleinere broertjes en zusjes. Hierdoor gaan de kinderen niet of onregelmatig naar school. Ze brengen het merendeel van de tijd op straat door in de hoop wat te kunnen verdienen. Omdat de situatie thuis vaak problematisch is (slechte levensomstandigheden, gebroken gezinnen, alcoholisme, geweld en een gebrek aan liefde) is de stap naar een permanent leven op straat niet zo groot meer.


Overleven op de straat.

Eenmaal op straat volgt er vaak een harde strijd om het bestaan. Iedere dag wordt een zoektocht naar wat te eten, te drinken en aan het eind van de dag een veilige slaapplaats.

straatkinderenDe kleinere kinderen wekken vaak nog wel medelijden op en krijgen bij bars en restaurants wat toegestopt. De grotere kinderen worden alleen nog maar als een bedreiging beschouwd. Veel mensen zijn bang beroofd te worden en houden afstand. Hierdoor raken de kinderen in een sociaal isolement. Ze voelen zich verbannen uit de maatschappij.

De kinderen sluiten zich wanneer ze op straat belanden al snel aan bij een groep kinderen, het deel uitmaken van een groep geeft hem of haar bescherming. Ze slapen dicht op elkaar gepakt in de portieken, straten en parken van de stad. In zo'n groep zetten straatkinderen veelal ook hun eerste stappen in de criminaliteit. Hun droom is te werken bij de drugsbendes waar zij de meest rotte karweitjes krijgen toegewezen (zoals uitkijkpost of koerier). Ondertussen hebben de meeste van de kinderen ook al kennis gemaakt met de jeugdgevangenis waar ze meestal een nog grotere haat tegen de maatschappij gaan ontwikkelen.

Het straatleven heeft een desastreus effect op de gezondheid van kinderen. Veel kinderen zijn ondervoed, hebben aids of andere seksueel overdraagbare ziektes. Het gebrek aan steun en affectie leidt bovendien tot een zeer negatief zelfbeeld. Vaak hebben ze het gevoel dat ze geen controle hebben over hun eigen leven. En dan vallen ze makkelijk ten prooi aan drugs- of alcoholverslaving. Het snuiven van lijm, terpentine of ander bedwelmende middelen is voor Braziliaanse straatkinderen heel normaal.

Gelukkig is er de laatste jaren een kentering te signaleren. De bevolking van Manaus krijgt steeds meer een duidelijk beeld van wat het inhoudt om als straatkind te leven. In Brazilië heeft dit geleid tot een nieuwe kindvriendelijke jeugdwet.

Geweld tegenover straatkinderen komt echter nog altijd voor. Ondernemers en burgers die door straatkinderen beroofd worden blijven ze zien als een probleem dat desnoods met geweld moet worden bestreden. Geregeld worden de kinderen bedreigd, in elkaar geslagen of zelfs vermoord.

Het recht van de sterkste is op straat letterlijk van toepassing. Bedelen, stelen, vechten, strijden om eten of drinken, terpentine en drugsgebruik om de honger en de angst niet te voelen. Het behoort tot de dagelijkse levensomstandigheden van straatkinderen.


Stichting "Help mij Leven"

De Nederlandse Stichting "Help Mij Leven", die zich voor projecten in Rio de Janeiro inzet, heeft ons toestemming gegeven de tekst "Straatkinderen in Brazilië" van hun website te gebruiken mits wij de bron vermelden, wat wij natuurlijk gaarne honoreren.
Ook de foto's komen van de website van deze stichting. Zie ook www.helpmijleven.org:



Aanvankelijk hielden Betty en Josè zich ook intensief bezig met het leggen van contacten met straatkinderen. Op den duur ging dat met name voor hun medewerkers te zware tol eisen. Nu komen straatkinderen veelal via de kinderpolitie dan wel via familieleden bij Betty en Josè terecht.

Betty Smit

Rua João Valério -
Travessa São Bernardo, 37-A
Manaus A.M. CEP:69053-690
Amazonas, Brasil

Administratie

Stichting Zending Amazones
Postbus 602 - 8000 AP Zwolle
Telefoon 038-465 80 28
email: info@zending-amazones.nl

Voor giften:

Stg. Zending Amazones
ING 2711351, Zwolle
IBAN NL60 INGB 0002711351
BIC INGBNL2A

Lid van

We zijn tevens ANBI erkend